Home > Actueel > Het ijs wordt van onderen aangevallen

Het ijs wordt van onderen aangevallen

vrijdag 15 januari 2010 door Paul Luttikhuis

Als het woord ijs valt in berichtgeving over klimaatverandering, is het altijd een beetje oppassen. Sceptici zijn zeer gevoelig voor dit woord. Smelt het nu wel of niet? En als het in het noorden smelt, wat vrijwel zeker is, zegt dat dan wel of niet iets over opwarming van de aarde? En hoe verklaar je dan dat het in het zuiden van de aardbol grotendeels rustig blijft.

Om maar meteen met dat laatste te beginnen, signalen wijzen erop dat het op Antarctica helemaal niet rustig is. Recente satellietopnames van NASA laten zien dat het westen van Antarctica sinds 2002 zo'n 100 kubieke kilometer ijs is kwijtgeraakt. Het proces waarin dit gebeurt gaat volgens de gegevens van NASA onverminderd door, in een langzaam toenemend tempo.

Dit zijn waarnemingen aan de oppervlakte van het ijs. Een recente studie van de universiteiten van Oxford en Cambridge concludeert dat het ijs ook van de onderkant bedreigd wordt. Volgens onderzoeker Richard Katz is dit een veel groter risico voor de gletsjers in het gebied. De studie maakt voor het eerst gebruik van 3D-projecties.

De zwakte, erkennen de onderzoekers ook zelf, is dat die zijn gebaseerd op een nu nog simpel computermodel. Lang niet alle aspecten van het complexe smeltproces worden erin meegenomen. Maar volgens de onderzoekers is het model eerder aan de voorzichtige dan aan de overdreven kant.

Het onderzoek richtte zich vooral op de Pine Island gletsjer. Bij de Amundsen Zee blijkt het ijs 25 procent sneller de zee in te stromen dan 30 jaar geleden. Mocht de gletsjer inderdaad smelten, dan zou dat deze eeuw kunnen leiden tot een gemiddelde zeespiegelstijging van meer dan twintig centimeter.

Katz en de zijnen stellen dat wat er bij de Pine Island gletsjer gebeurt sinds ongeveer 1996 onomkeerbaar is, dat er een tipping point is gepasseerd. Dat heeft te maken met de structuur van de bodem van Anarctica. Een drempeltje voor de kust houdt het water buiten de deur. Maar als dat drempeltje eenmaal overstroomt, begint onder het ijs een smeltproces dat niet zomaar meer stopt.